Trafik Kazalarında Hak Kaybını Önleyen Rehber: Kaza Tespit Tutanağı Hakkında Her Şey

Günlük yaşamın koşturmacası içerisinde, ne kadar dikkatli bir sürücü olursak olalım, beklenmedik anlarda trafik kazalarıyla karşı karşıya kalabiliyoruz. Direksiyon başındayken başımıza gelebilecek en stresli durumlardan biri olan kazalar, sadece araçtaki hasarla sınırlı kalmayıp, beraberinde karmaşık bir hukuki ve bürokratik süreci de getirir. İşte tam bu noktada, mağduriyet yaşamamak ve sigorta işlemlerini sağlıklı bir şekilde yürütebilmek için kaza tespit tutanağının önemi devreye giriyor.

Bir kaza anında panik yapmadan doğru adımları atmak, maddi zararların karşılanması noktasında hayati bir rol üstlenir.

Kaza Tespit Tutanağının Temel Mantığı ve Tanımı

Trafik kazası gerçekleştikten sonra, olayın nasıl meydana geldiğini, araçların konumlarını ve tarafların beyanlarını kayıt altına alan resmi belgeye kaza tespit tutanağı denir. 2008 yılından önce, en küçük maddi hasarlı kazalarda bile trafik polisinin veya jandarmanın gelmesi beklenirdi. Ancak yapılan yasal düzenlemelerle birlikte, şayet kazada sadece maddi hasar varsa ve taraflar arasında bir fikir birliği mevcutsa, kolluk kuvvetlerine ihtiyaç duymadan bu formun doldurulması mümkün hale getirilmiştir. Bu belge, sigorta şirketlerinin kusur dağılımı yaparken başvurduğu en temel kaynaktır.

Bu Belge Neden Bu Kadar Kritik Bir Öneme Sahip?

Bir kaza sonrasında sadece sözlü anlaşma yapmak veya “bir ara hallederiz” diyerek olay yerinden ayrılmak, ileride telafisi güç zararlara yol açabilir. Kaza tespit tutanağının tutulması, her şeyden önce yasal haklarınızın güvence altına alınması demektir. Türkiye’deki sistemde, zorunlu trafik sigortası ve kasko olmak üzere iki temel koruma kalkanı bulunur. Trafik sigortası, sizin kusurlu olduğunuz durumlarda karşı tarafın masraflarını üstlenirken; kasko sigortası sizin aracınızdaki hasarları karşılar. Eğer tutanak eksik, hatalı veya hiç tutulmamışsa, sigorta şirketleri hasar ödemesi yapmayı reddedebilir. Bu durum, tüm masrafların kendi cebinizden çıkması anlamına gelir.

Tutanağa Erişmek ve Yanımızda Bulundurmanın Avantajları

Her sürücünün aracında en az iki adet boş kaza tespit tutanağı formu bulundurması gerekir. Bu formlar genellikle sigorta poliçesi düzenlenirken sigorta acenteleri tarafından verilir. Ancak elinizde yoksa, internet üzerinden çıktı alabilir veya kırtasiye gibi matbu evrak satan noktalardan temin edebilirsiniz. Kazanın ne zaman ve nerede gerçekleşeceği bilinmediği için, torpido gözünde bu belgenin bulunması, kaza anındaki stresi yönetmenizi ve süreci hızlandırmanızı sağlar.

Dijital Dönüşüm: Mobil Kaza Tespit Tutanağı

Teknolojinin gelişmesiyle birlikte artık kağıt ve kalemle uğraşma zorunluluğu da ortadan kalktı. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi tarafından geliştirilen mobil uygulama sayesinde, akıllı telefonlar üzerinden tutanak düzenlemek mümkün. Dijital tutanağın en büyük avantajı, bilgilerin sisteme anında işlenmesi ve fotoğrafların doğrudan sigorta şirketlerine iletilmesidir. Bu yöntemle, evrakların fiziksel olarak teslim edilmesi sürecindeki zaman kaybı önlenmiş olur ve hasar dosyanız çok daha hızlı bir şekilde sonuçlanır.

Adım Adım Tutanak Doldurma Kılavuzu

Hatalı doldurulan bir tutanak, haklıyken haksız duruma düşmenize neden olabilir. Belgeyi doldururken şu sırayı takip etmelisiniz:

Hadi ve Zaman Bilgisi: Kazanın gerçekleştiği gün, saat ve tam adres bilgileri net bir şekilde yazılmalıdır.

İletişim ve Şahitler: Varsa görgü tanıklarının bilgileri eklenmelidir. Bu, özellikle kusur oranına itiraz edildiğinde büyük önem taşır.

Sürücü ve Araç Detayları: Her iki aracın ruhsat bilgileri, sürücülerin ehliyet numaraları ve kimlik bilgileri eksiksiz girilmelidir.

Poliçe Kayıtları: Araçların trafik sigortası poliçe numaraları ve sigorta şirketlerinin isimleri yazılmalıdır.

Darbe Noktalarının Belirlenmesi: Form üzerindeki araç şeması üzerinde, aracın tam olarak nereden darbe aldığı işaretlenmelidir.

Kaza Taslağının Çizimi: Araçların çarpışma anındaki konumları, yol çizgileri, tabelalar ve çevre koşulları basit ama anlaşılır bir kroki ile gösterilmelidir.

Sürücü Görüşleri: En önemli kısımlardan biri budur. Her iki sürücü de kazanın nasıl olduğunu kendi ifadeleriyle, kısa ve öz bir şekilde anlatmalıdır.

İmza: Her iki tarafın da ıslak imzası bulunmayan tutanaklar hukuken geçersizdir.

Tutanağın Düzenlenemeyeceği ve Polisin Çağrılması Gereken Durumlar

Bazı senaryolarda taraflar kendi aralarında tutanak tutamazlar. Aşağıdaki durumlardan biri bile varsa mutlaka 155 veya 156 hattından kolluk kuvvetlerine haber verilmelidir:

Kazada birinin yaralanması veya can kaybının yaşanması,

Sürücülerden birinin geçerli bir ehliyetinin olmaması veya yetersiz ehliyet kullanması,

Sürücülerden birinde alkol veya uyuşturucu madde kullanım şüphesi bulunması,

Kazaya karışan araçlardan birinin resmi plakalı (devlet aracı) olması,

Kamu mallarının (elektrik direği, bariyer vb.) veya üçüncü şahıslara ait malların zarar görmesi,

Taraflardan birinin zorunlu trafik sigortasının bulunmaması.

Bu maddelerden herhangi biri geçerliyken tutulan özel tutanaklar geçersiz sayılacak ve sigorta süreci başlamayacaktır.

Tutanak Sonrası İşleyiş ve TRAMER Süreci

Belgeler hazırlandıktan sonra, kaza fotoğrafları ve ehliyet/ruhsat fotokopileriyle birlikte 5 iş günü içerisinde sigorta şirketine başvuru yapılmalıdır. Sigorta şirketi, dosyayı TRAMER (Trafik Sigortaları Bilgi Merkezi) sistemine yükler. Burada yapılan değerlendirme sonucunda %0, %50 veya %100 gibi kusur oranları belirlenir. Bu oranlar, hangi sigortanın ne kadar ödeme yapacağını tayin eder. Karar açıklandıktan sonra sigorta şirketleri genellikle bir hafta içinde tazminat ödemelerini gerçekleştirir.

Belgenin Geçerlilik Süresi ve İhmal Edilirse Ne Olur?

Kaza tespit tutanağının yasal olarak 2 yıllık bir zaman aşımı süresi vardır. Ancak bu, başvuruyu 2 yıl bekletebileceğiniz anlamına gelmez; sadece hukuki süreçler için tanınan bir sınırdır. Eğer kaza anında tutanak tutulmazsa ve taraflar olay yerinden ayrılırsa, sonradan hak iddia etmek neredeyse imkansızdır. Sigorta şirketleri “olay yerinin terk edilmesi” gerekçesiyle hasarı karşılamaz. Bu yüzden, ne kadar küçük olursa olsun her kazada kayıt oluşturmak en güvenli yoldur.

Anlaşmazlık Durumunda İzlenecek Yollar ve İtiraz Hakkı

Bazen sürücüler kazanın oluş şekli konusunda uzlaşamazlar. Eğer karşı taraf tutanağa imza atmıyorsa veya suçunu kabul etmiyorsa, araçları yerinden oynatmadan polis çağrılmalıdır. Ayrıca, TRAMER tarafından belirlenen kusur oranlarına itiraz etme hakkınız da bulunmaktadır. Sonuç açıklandıktan sonraki 5 iş günü içinde sigorta şirketine yazılı olarak başvurarak kararın yeniden incelenmesini talep edebilirsiniz. Eğer buradan da sonuç alınamazsa, Sigorta Tahkim Komisyonu veya yargı yolu açıktır.

Trafikte güvenle ilerlemek sadece kurallara uymakla değil, kaza gibi olumsuz durumlarda nasıl hareket edeceğini bilmekle de ilgilidir. Kaza tespit tutanağı, bu süreçteki en büyük yardımcınız ve yasal zırhınızdır.