Kasko Sigortasında Eksik ve Aşkın Sigorta Kavramları: Bilmeniz Gereken Tüm Detaylar

Araç sahipleri için kasko yaptırmak, olası kaza, hırsızlık veya doğal afet gibi durumlarda finansal varlıklarını koruma altına almanın en güvenli yoludur. Ancak bir poliçe satın almak her zaman tam koruma sağlandığı anlamına gelmez. Sigorta dünyasında teknik terimler gibi görünen ancak hasar anında cebinizi doğrudan etkileyen iki kritik kavram vardır: Eksik sigorta ve aşkın sigorta. Bu kavramların ne anlama geldiğini, poliçenize nasıl yansıdığını ve olası bir risk gerçekleştiğinde sizi nasıl bir mali tabloyla karşı karşıya bırakacağını bilmek, doğru teminatı almanız açısından hayati önem taşır.

Eksik Sigorta Nedir ve Neden Ortaya Çıkar?

Eksik sigorta, en basit tanımıyla aracın gerçek piyasa değerinin, poliçede belirtilen sigorta bedelinden daha yüksek olması durumudur. Bir başka deyişle, aracınızın değeri 500 bin TL iken, poliçede bu değerin 400 bin TL olarak gösterilmesi eksik sigorta kapsamına girer. Bu durum genellikle iki ana sebepten kaynaklanır.

Birinci neden, poliçe düzenleme aşamasında yapılan hatalardır. Aracın markası, modeli, üretim yılı veya teknik donanım paketinin yanlış girilmesi, kasko değer listesindeki karşılığının hatalı çıkmasına yol açar. Bazı durumlarda ise sigortalı, poliçe primini daha düşük tutmak amacıyla aracın değerini kasten düşük beyan edebilir. Prim ödemesi azalsa da bu durum büyük bir risk barındırır.

İkinci neden ise hasar sonrası tazminat ödemeleridir. Bir kasko poliçesi tam bedel üzerinden yapılsa dahi, dönem içerisinde meydana gelen bir hasar sonrası şirket ödeme yaptığında, ödenen bu tutar toplam teminat bedelinden düşülür. Eğer bu fark tekrar kapatılmazsa, poliçenizin geri kalan süresi “eksik sigorta” statüsünde devam eder.

Eksik Sigortanın Hasar Ödemelerine Etkisi

Eksik sigorta yaptırmanın en büyük dezavantajı, hasar anında ortaya çıkan “pro rata” yani oranlama prensibidir. Sigorta şirketi, hasar ödemesini yaparken aracın gerçek değeri ile poliçedeki bedel arasındaki oranı baz alır. Eğer aracınızı %20 oranında eksik sigortaladıysanız, meydana gelen hasarın da sadece %80’ini tazminat olarak alabilirsiniz.

Bu durumu bir örnekle somutlaştıralım. Piyasa değeri 1 milyon TL olan bir aracınız olduğunu ve poliçede bedelin 800 bin TL olarak belirlendiğini varsayalım. Aracınızda 100 bin TL’lik bir hasar oluştuğunda, sigorta şirketi size 100 bin TL ödemez. Aradaki %20’lik eksiklik hasar ödemesine de yansıtılır ve size sadece 80 bin TL ödenir. Geriye kalan 20 bin TL’yi kendi cebinizden karşılamak zorunda kalırsınız. Aracın tamamen kullanılamaz hale geldiği “pert” durumlarında ise alacağınız maksimum tutar, poliçede yazan eksik bedel ile sınırlı kalır ve bu da ciddi bir maddi kayıp demektir.

Eksik Sigorta Bedelini Tamamlamak: Hasar İkame Zeyili

Kasko poliçesi devam ederken bir kaza yaptığınızda ve aracınız tamir edildiğinde, poliçe bedeliniz ödenen tazminat kadar eksilir. Yılın geri kalanında tam koruma altında olmaya devam etmek için “hasar ikame zeyili” yaptırmanız gerekir. Bu işlem, eksilen teminat bedelini tekrar eski seviyesine çıkarır.

Bazı modern kasko poliçelerinde bu teminat otomatik olarak sunulur. Eğer poliçenizde hasar ikame zeyili klozu bulunuyorsa, hasar ödemesi sonrası poliçe bedeliniz kendiliğinden eski haline döner ve ek bir işlem yapmanıza gerek kalmaz. Ancak bu madde yoksa, her hasar sonrası acentenizle görüşerek zeyilname düzenletmeniz, ikinci bir kaza riskine karşı tam bedel üzerinden korunmanızı sağlar.

Aşkın Sigorta Nedir ve Zararları Nelerdir?

Aşkın sigorta, eksik sigortanın tam tersi bir durumu ifade eder. Aracın güncel piyasa değerinin, poliçede yazan sigorta bedelinden daha düşük olmasıdır. Örneğin, kasko değer listesinde 600 bin TL görünen bir aracın poliçeye 750 bin TL olarak kaydedilmesi aşkın sigortadır.

Birçok araç sahibi, yüksek bedel yazılırsa hasar anında daha fazla para alacağını düşünür ancak sigortacılıkta “zenginleşme yasağı” vardır. Sigorta, meydana gelen somut zararı karşılamak amacıyla yapılır; kişiye haksız kazanç sağlamayı hedeflemez. Bu nedenle, aracınız pert olsa dahi sigorta şirketi poliçede yazan 750 bin TL’yi değil, kaza tarihindeki gerçek piyasa değeri olan 600 bin TL’yi öder.

Aşkın sigortanın sigortalıya tek etkisi, olması gerekenden daha yüksek prim ödemesidir. Gereksiz yere fazla prim ödememek için poliçe düzenlenirken araç bilgilerinin ve piyasa rayiçlerinin doğru kontrol edilmesi şarttır. Eğer yanlışlıkla aşkın sigorta yapılmışsa ve bu durum sonradan fark edilirse, fazla alınan prim tutarı sigortalıya iade edilerek poliçe güncel değerine çekilir.

Eksik ve Aşkın Sigorta Arasındaki Temel Farklar

Bu iki kavram arasındaki farkları anlamak, poliçenizi doğru yönetmenizi sağlar. Eksik sigortada ana sorun hasar anında eksik tazminat almaktır. Aşkın sigortada ise ana sorun, gereksiz yüksek prim ödemek ancak hasar anında yine sadece gerçek değer kadar ödeme alabilmektir.

Eksik sigortada sigorta şirketi, tazminat öderken kendi yükümlülüğünü poliçedeki oranla sınırlandırır. Aşkın sigortada ise şirket, poliçede yüksek bedel yazsa bile sadece gerçek zararı karşılar. Her iki durum da birer “hata” olarak kabul edilir ve poliçenin sağlıklı bir şekilde işlemesi için aracın gerçek değerinin (kasko değer listesi esas alınarak) poliçeye yansıtılması gerekir.

Kasko Yaptırırken Nelere Dikkat Edilmeli?

Özellikle araç kredisi kullanarak araç satın alanlar veya yatırımını korumak isteyenler için poliçe detayları çok kritiktir. Kasko yaptırırken sadece fiyata odaklanmak, eksik sigorta tuzağına düşmenize neden olabilir. Poliçenizi onaylamadan önce şu adımları takip etmeniz önerilir:

Poliçede yazan araç bilgilerinin (model yılı, motor hacmi, donanım tipi) ruhsatınızla birebir aynı olduğundan emin olun.

Kasko değer listesindeki tutar ile poliçe bedelini karşılaştırın. Eğer aracınızda sonradan eklenmiş değerli aksesuarlar (özel jantlar, ses sistemleri vb.) varsa, bunları poliçeye ek teminat olarak işletin ki bu bedeller de sigorta kapsamına girsin.

Poliçenizde “hasar ikame zeyili” veya “yeni değer klozları” olup olmadığını kontrol edin. Bu maddeler, sizi yıl içindeki değer değişimlerine ve hasar sonrası eksilmelere karşı korur.

Kasko sigortası bir lüks değil, beklenmedik anlarda finansal güvenliğinizi sağlayan bir kalkandır. Bu kalkanın tam koruma sağlaması için ne “eksik” ne de “aşkın” olması gerekir. Aracınızın gerçek değerini yansıtan bir poliçe, hem prim öderken hem de hasar tazminatı alırken haklarınızı tam olarak savunmanıza yardımcı olur. Herhangi bir tutarsızlık fark ettiğinizde sigorta acentenize başvurarak düzeltme talep etmek, gelecekte yaşanabilecek mağduriyetlerin önüne geçecektir.